Thursday, February 10, 2005

Nhìn lại vụ thử bom H đầu tiên 50 năm trước





Hình ảnh cuộc thử nghiệm bom H đầu tiên.

Ngày 1/11/1952, Mỹ đã bí mật thử nghiệm quả bom nhiệt hạch (bom H) đầu tiên ở đảo Elugelab, Thái Bình Dương. Quả bom này có sức công phá mạnh hơn tất cả các loại vũ khí trước đó. Chỉ trong vòng 90 giây, cột nấm trắng với sức nóng khủng khiếp đã bùng lên độ cao 17 kilomét.

Bom H là loại bom làm bằng hydro, còn được gọi là bom nhiệt hạch, mô phỏng các quá trình giải phóng năng lượng hạt nhân trên mặt trời. Nguyên tắc hoạt động của nó có nhiều khác biệt so với nguyên lý của bom nguyên tử. Ở bom nguyên tử (bom A), năng lượng bùng phát khi các đồng vị nặng uranium hoặc plutonium phân rã thành các đồng vị nhẹ hơn. Trong khi đó, ở bom nhiệt hạch, năng lượng xuất hiện từ sự bùng nổ của các hạt nhân hydro khi chúng chuyển thành helium. Bởi vì nhiên liệu của bom H nhẹ hơn nhiên liệu của bom A rất nhiều, và phản ứng nhiệt hạch có hiệu suất cao hơn hẳn phản ứng nguyên tử, nên bom H có sức công phá mạnh hơn nhiều lần bom A.

Quả bom thử nghiệm đầu tiên (tên mật là Mike) dài 8 mét, có sức công phá lên tới 10,4 triệu tấn TNT, tương đương với tổng sức mạnh của tất cả các quả bom mà quân đồng minh đã thả xuống trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Khi Mike nổ, nhiệt độ tại trung tâm của nó lớn gấp 1.000 lần nhiệt độ mặt trời.

5 phút sau khi bom nổ, một cột nấm nóng cao 41 kilomét, rộng 13 kilomét, trùm lên khu vực. Hòn đảo Elugelab nhỏ bé đã bị nóng chảy. Chỉ còn một miệng núi lửa ngầm nằm sâu dưới nước là còn "sống sót" mà thôi. "Nó có thể thiêu hủy cả một thành phố!", ông Phil Morrison, người từng tham gia vào dự án phát triển quả bom này tại Los Alamos, New Mexico (Mỹ ), nói.

Tham gia vào dự án chế tạo bom H lần đó có 11.650 người. Sau Mỹ, các nước Nga, Anh, Trung Quốc và Pháp đã đua nhau thử nghiệm bom H (nhưng với các mô hình nhỏ hơn nhiều). Vì mức độ phá hủy quá lớn của bom H, các quốc gia này đã phải ngồi lại để ký kết hiệp ước về việc không sử dụng nó.

Minh Hy (theo Nature)